skip to content »

music-plugin.ru

Dadam ko timga sikti hikoya

dadam ko timga sikti hikoya-21

— dedi haligi yigit va to’zumsizlandi: — Qani, ildamroq yuringlar! Biroz borgach, bizning otimizning oyog’i bilan chavandoz yigitning sabri tugadi shekilli, otiga birdan shartillatib qamchi berdi va qushdek uchib ketdi.Biz, faqat uning: «Men tezroq boray», — degan so’zini eshitib qoldik. Shu vaqt nima uchundir hamma birdan sharaqlab kulib yubordi. Akamlar samovarchiga palov damlab qo’yish uchun o’zaro pul yig’ib berishgandan keyin, biz yana yo’lga tushdik.

Sinchiklab borib, izini topdim: serka tisarila-tisarila birdan g‘oyib bo‘libdi. ” O’pkamni qo‘ltiqlagancha “Toshbuloq”qa o‘tib bordim. Qarasam, katta baqaterak panasida ulkan gavdali, ko‘kimtir tusli bo‘ri serkaning qornini yorib, ichki a’zolarini yeyapti. Sa’dulla aka har kuni ikki dona o‘q o‘qlab beradi, men ikki xonadonning chorvasini haydab jo‘nayman.– Yaylovga yetgach, osmonga qarab bir otasan, tushda ham shunday qilasan, – deb tushuntirgan edi Sa’dulla aka. Ovga rozi bo‘ldi-yu, qulog‘imga tayinlab qo‘yardi dadam: “Tag‘in butunlay berilib ketma, o‘g‘lim.Birisi: «Bugun uloq qizimaydi», — desa, ikkinchisi: «Bekor aytibsan, bugun uloq juda ham qiziydi, chunki Salim bilan Murod chavandozlar kelar emish», — deydi. »Shu yigitning ustida anchagina janjal bo’lib oldi, biri: «o’lib ketgan», — desa, ikkinchisi: «Tirik! Ularga yana birisi qarshi turib: «Ot bosgan, doktorxonada o’lgan! Mahallamizdagi o’rtoqlarimdan Nurxon, Haydar soqov, Shokir mishiqilar ham otlarini lo’killatib kelib qoldilar.» — deydi, so’firoq bir odam: «Birovga yomon nafas qilmanglar! Biz to’rtovimiz otlarimizni qator qo’yib, uyoq-buyoqdan gaplashib turdik. Chidab turib bo’lmas ekan, ular orqasidan toychamga bir qamchi berib yuborgan edim, jonivor ikki yamlab bir yutub, o’n odimda ularni yo’lda qoldirib ketdi.» — degan edi, allaqaysi kishi: «o’lsa o’lgandir, bunga nima janjal! Nurxon dadasidan ola yo’rg’ani so’raganda qilgan bahonasini aytib kuladi. Anchagina uzoqlashganimdan so’ng orqamdagilarga qaragan edim, hammaning ko’zida men ekanman. Qirning bir chekkasiga borib otimni to’xtatdim, talay vaqtdan keyin ular otlarini lo’killatishib yonimga yetdilar.» — deb qo’ydi, tag’in birov: «Bekor ham o’ltiribmiz-da! Haydar soqov saman otining yo’lda Shokir mishiqining baytaliga qarab kishnaganini aytib, Shokirni masxara qiladi. Shokir bo’lsa burnini torta-torta: «Uyalib ketdim, bundan so’g’un biya minmayman», — deb qizarib-bo’zardi. Men sekingina boshimni qimirlatib, o’zimda allanima sezinaman. Bu yerda otlarimizning chopqirligi to’g’risida so’zlashdik. Nurxon, otining chopmasligiga akasining issiq holda suv berganini sabab qilib ko’rsatdi.Har kimning yuzida taajjub va bir-birisidan: «Nima gap? Bir necha daqiqadan keyin: «Qimirlatmang, qimirlatmang! » — degan tovush eshitilib, xalq yana taajjubga tushdi.— Nari bo’linglar, hovv! Xalq bir chetlik bo’lib, yo’l ochdi.— Nima gap, nima gap? — o’nta otning tagida qolsa ham hech gap emas-ku, biroq qaltisroq joyidan bosganga o’xshaydi...— Umri boqi bo’lsa hech gap emas.«Bechora bulturgi hayitda menga yarim so’m hayitlik bergan edi.

Mashhur merganlar haqida antiqa rivoyatlar eshitganmiz, ko‘plarining uy-joylarida bo‘lib, tongotar suhbatlarini olganmiz. Qo‘y-echkilarimni qori erib ketgan kungay qiyaliklarda aylantirib kelaman. Qo‘y-echkilarimni qandoq haydab, uyga qandoq yetib kelganimni bilmayman. O’zim dala-toshga o‘chman, bahona topib chiqqim kelaveradi.

Uloqda (hikoya)Abdulla Qodiriy Kecha dadamdan so’rab qo’yganim uchun bugun akam ham «kerak emas, borma» degan jekirishini qilmadi. Dadam bilan oyim:— Oyog’ing olti, qo’ling yetti bo’lib qoldiyov! Qashlog’ichni oldim-da, qora qashqqamni yalang’ochlab uyoq-buyog’ini qashlab chiqdim.

Jonivor tipir-tipir qiladi, bosh chayqaydi, yer tepinadi, dum silkitadi...

Otimning umuldirig’iga ularning havaslari kelib, bahosini so’rashdilar, men: «o’n besh tanga», — deb, kumush qamchini ham ko’rsinlar uchun o’ynagansimon egarning qoshiga «taq-taq» urib qo’yaman. Ularning otlariga, o’zimnikiga, kiyimlariga, kiyimimga qarab, o’zimni ulardan allaqancha yuqorida ko’raman. Haydar soqov bo’lsa Eson ko’knorining o’g’lini so’ka-so’ka:— Bozorga un uchun borayotganimda bexos tom boshidan guvala tashlab yubordi. »o’rtoqlarim bilan men ham uloqning tezroq boshlanishini kutmoqdamiz. », «Voy to’ymagur, berib yubording-a, o’z ko’nglingda sen ham uloqchisan-da! Uloq yerga tushib ketib qolsa, tomoshabinlardan ba'zisi yugurib borib yerdan uloqni azod ko’tarib oladi, ukasimi, oshnasimi — ishqilib birorta yaqin kishisiga tutqizmoqchi bo’ladi.

Shundan beri qamchi bilan yuz ming ursang ham jonivor qulog’ini chimirib, hurkib tura beradi! Mening qashqacham to’g’risida, Haydar aytadi: «Sening, — deydi, — otingga hech ot bolasi yetmaydi! Nurxon aytadi: «Otdan sening baxting bor ekan, lekin, — deydi, — yem-hashakni o’zing ber, xizmatkorga ishonsang otingni buzib qo’yadi, o’rtoq, men senga bir aytib qo’ydim», — deydi. Chavandozlarning qaysisi to’nini yechmoqda, ba'zisi otining ayilini tortmoqda va qaysi birovlar uloqning solig’ini bermoqda edilar. », «Oting harom qotsin, otmi, eshakmi — bu harom o’lguring? Lekin boshqa chavandozlar uloqni undan olmoqchi bo’lib ustiga duv yig’iladilar, u bermaslikka tirishadi, boshqalar o’rtaga sanjob qilib siqadilar.

Oyimning bir qiziq odati bor: har qachon yangiroq kiyim kiymoqchi bo’lsam, ko’zini ola-kula qilib: «Qaqshag’ir, kir qilasan, to’y-po’yga borganda kiyarsan! Ozgina «shayton yig’isi» qilmaguningcha ish o’nglanmaydi. Bu gal ham o’shandog’ yig’idan qilib olganimdan keyin, kiyimlarimni kiyib, shohi qiyiqchamni belimga bog’lab oldim. » degan tovushini eshitib, qattiqroq qamchilab edim, jonivor qashqacham ko’tarib ketayozdi. Ha kim har narsadan bahs qiladi, orada menga ham so’z qotib qo’yadilar. So’z urinib yana Mahkam akam ustida to’xtaldi: Shu choqqacha ko’p uloqchi ko’rdim, lekin Mahkamdek uloqqa serzavqini ko’rmadim!